Stadskanaal: 105.3FM | Veendam: 106.9FM | TV Kanaal 1458 KPN |TV kanaal 42 Ziggo | TV kanaal 25 SKV

Herinneringen aan etherpiraterij jaren 70

Etherpiraten jaren 70

RTV1 – Nu de etherpiratencultuur een plek hebben verworven op de website van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland dankzij Peter Zwiers (PvdA) werd het de hoogste tijd om een serie herinneringen aan deze mensen te updaten en nogmaals te publiceren.

Oud ‘Free Radio Magazine’ (Kanaalstreek) correspondent Anton de Wijk schreef ongeveer tien jaar geleden op verzoek van Bert Jan Brinkman een serie herinneringen aan de roemruchte jaren zeventig waarin vooral de middengolf piraterij bloeide in onze regio.

Destijds zijn de verhalen gepubliceerd op de oude website van RTV Stadskanaal. Nu RTVS en RTV Parkstad opgegaan zijn in RTV1 werd het hoogtijd voor een update. Anton zijn verhalen zijn met recht lokale cultuur en mag niet verloren gaan, daarom opnieuw bewerkt en gepubliceerd.

Geplaatst door

Programmamaker/hoofdredacteur. Maakt deel uit van het managementteam (MT) streekomroep RTV1

1 Reactie op “Herinneringen aan etherpiraterij jaren 70

  1. Een herinnering van een kerstkaart uit Slagharen…

    Samen met andere kerstkaarten plofte ook een kaart uit Westerhaar op de mat.
    Mijn vrouw die met een handvol kaarten de kamer binnenkomt neemt bij mij aan tafel plaats waar ik de krant zit door te bladeren. “Wie is Japie”, vraagt ze opeens en schuift een klein kerstkaartje in mijn richting. Ik neem de kaart op en zie meteen aan het handschrift wie ze bedoelt. “Herinner je Chris Klok nog?” Ze kijkt op want ze heeft alweer een andere kaart uit een enveloppe gepeuterd. “Japie de Stoelematter uit Slagharen?”
    “Juist, die ja, “goh wat leuk dat hij een kaartje stuurt, hoe zou het met hem gaan?”

    Met de kaart in mijn hand glijden mijn gedachten weg toen ik hem op een koude januaridag in 1979 bezocht voor een interview voor Free Radio Magazine.

    Verkleumd…..
    Een laaghangende mist hangt over de berijpte velden, de temperatuur ligt ver beneden nul.
    Schapen staan opeengehoopt langs de afrastering van de wei, in hun dikke vacht glinsteren ijspegels.
    Slagharen, een dorp in Overijssel waar het in de zomer krioelt van de dagjesmensen die een bezoek brengen aan het ponypark. De plaats is later ook bekend geworden vanwege zijn recreatieoord De Bonte Wever die in het voorjaar van 2001 helaas volledig afbrandde. Maar nu is het rustig in het dorp, je zou er nu bij wijze van een kanon kunnen afschieten. Het is zoeken waar Japie woont.

    Opeens zie ik haar staan, als een koud hulploos vogeltje verkleumd weggedrukt in een hoekje van de bushalte.
    Ze is duidelijk bang als er een vreemde auto stopt op deze lange verlaten weg en bekijkt me argwanend als ik het
    portierraampje opendraai om de weg te vragen. Een koude luchtstroom dringt de auto binnen en ik voel de tintelende vrieskou langs mijn wangen strijken. “Schrikt maar niet hoor juffrouw, ik wil u alleen maar even de weg vragen.” Haar handen zijn diep weggestoken in de zakken van haar jas, haar hoofd is verscholen in de warme mantelkraag waar ze een lange sjaal om heeft geknoopt.
    “De Rondweg meneer?”

    De heer in de auto boezemt haar blijkbaar geen schrik meer in want ze loopt op me toe. Juist op dat moment dendert een 30-tonnervrachtwagen voorbij en door de luchtverplaatsing wordt ik in de auto heen en weer geschud. “Koud hé.” “Nou en of en nu is die rotbus ook nog eens te laat,” zegt ze in haar Overijssels dialect. Ze is hier goed bekend want ze legt me feilloos uit hoe ik moet rijden. “Fotograaf?” Ze ziet mijn fotoapparatuur op de achterbank en stelt die vraag belangstellend. “Niet in die zin dat het mijn beroep is, ik maak foto’s bij interviews die ik maak.”
    Ze combineert snel, “o, u heeft een interview met iemand uit de straat die u zoeven vroeg?”
    Ik grinnik, “precies juffrouw, maar uw bus komt eraan en ik sta in de weg. Nou ajuus hoor, en nog bedankt.”

    Fascinerend
    Ik rij verder over de lange weg met de aan weerszijden berijpte bomen.
    Het winterse landschap is fascinerend en de boerderijtjes die ik onderweg passeer met hun rieten daken met hier en daar een waterput ervoor, lijken uit een schilderij te zijn geplukt. Het Saksische landschap is hier zeer afwisselend en rijk aan natuurschoon. Vlakbij stroomt de Overijsselse Vecht, een regenrivier die in het Duitse Schöppingen ontspringt onder het altaar van de kerk. Bij Gramsbergen komt de rivier ons land binnen en mondt na 170 km uit in het Zwarte Water.

    Door de laaghangende mist mis ik het oriëntatiepunt waarna ik altijd speur als ik onder weg ben naar een piraat, de metershoge zendmast die overal hoog bovenuit torent. Een vijftal minuten later parkeer ik de auto op het erf van de bekende etherpiraat Japie de Stoelematter. Chris woont in Schuinesloot, een plaats in N.O Overijssel onder de rook van Slagharen in de gemeente Hardenberg. Sinds drie jaar woont hij in een geel geschilderde salonwagen op slechts enkele tientallen meters verwijderd van het huis van zijn moeder.

    In het aprilnummer van Free Radio Magazine uit 1980 schreef ik destijds over Stoelematters Japie:

    Chris K. is 33 jaar. Op 23 mei 1946 aanschouwde hij het levenslicht.
    Hij woont in Schuinesloot, een buurtschap onder Slagharen. Van beroep tuinman, maar heeft ambities om zich verder te bekwamen tot hovenier. Naast zijn dagelijkse bezigheden kent hij maar één hobby: uitzenden.
    Hij is dus zendamateur, maar beschikt niet over de daartoe vereiste papieren. Alles gebeurt in het geheim; clandestien of illegaal, hoe het verder wordt genoemd zal hem een zorg zijn. K. zendt al meer dan 19 jaar uit.

    Een verboden hobby, deze etherpiraterij. Een misdrijf in de zin der Wet, die door duizenden landgenoten overal in het land verspreid, met handen en voeten wordt getreden. Met name in het Noorden en Oosten van het land zijn deze zenders actief. Boetes en gevangenisstraf ten spijt.
    K. die op 14-jarige leeftijd begon te zenden, werd tot dusver twee keer opgepakt. Begon met een A.L.4 met een spanning van 300V en een bereik van 15 kilometer.In de loop der jaren werden de zenders aanmerkelijk sterker en het bereik groter. Dit vanwege het feit dat er andere buizen werden gebruikt, de modulator zijn intrede deed en er veel zwaardere spanningsbaken in gebruik werden genomen. Al deze veranderingen heeft K. van nabij meegemaakt en schroomde niet deze toe te passen. Hij draait nu met een 2 x 813 en een spanning van 4500V.
    K, is “Japie de Stoelematter.” Met hem had ik op een grauwe winterse dag in midden januari een lang gesprek die exclusief in twee afleveringen door het Free Radio Magazine werd gepubliceerd

    Gestopt in 1985
    Het ligt niet in de bedoeling het hele interview weer te geven, na 31 jaar heeft dit geen enkele zin. Chris zendt al lang niet meer, werd als etherpiraat 4 keer gepakt voor het eerst in oktober 1967, daarna in november 1971, vervolgens in december 1975 en voor het laatst in 1985. In dat jaar is hij definitief gestopt.
    De boetes die hij daarvoor kreeg opgelegd varieerden van 200 gulden in 1967 tot 400 gulden in 1975.
    Dat was toen in die tijd zowat een maandsalaris.

    Ups en downs heeft hij gekend. Ik leerde zijn verloofde Ida kennen toen ik hem die dag interviewde, toen ze terugkwam van haar werk waar ze werkte bij een groot postorderbedrijf in Dedemsvaart. We hadden daarna nog wel eens schriftelijk contact en in een van die brieven liet Chris toen weten dat Ida hem had verlaten.
    Het hoe en waarom is mij nooit duidelijk geworden maar het heeft hem heel veel pijn gedaan.

    Namen
    De namen van de etherpiraten werden soms met een bepaald achtergrond gekozen.
    Johnnie Walker (Whisky) Hawaii (Eiland in de Stille Zuidzee) Houston (Amerikaanse stad) Monroe (Schokbrekers) Nolan (Valhelmen) Brandaris (Vuurtoren) en…..zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan.

    Ik eindigde in Free Radio Magazine van mei 1980 mijn verslag over Japie in het tweede deel als volgt:

    “Stoelematters Japie”………..een landloper die zo’n 25 jaar geleden leefde in een bouwvallige hut aan de rand van het meer. Een legende……een verschoppeling, waarmee niemand iets te maken wilde hebben. Zijn naam leeft echter voort. Al vele jaren lang. Uitgedragen door een clandestiene zender. Misschien zult u hem wel eens horen wanneer u uw toestel hebt afgestemd op een piraat. Op “Japie de Stoelematter” uit het Overijsselse dorp Slagharen………

    Tussen de kaarten zitten nog twee kerst- en nieuwjaarswensen van ex-etherpiraten.
    Steevast jaarlijks vallen ze met kerst in de bus sinds ik hen halverwege de jaren 70 heb leren kennen, Johnnie Walker (Jan Pruisscher) uit Exloo, en Hawaii (Jan Gebert) uit Emmercompascuum. Twee van de vele piraten die ik ontmoette toen ik voor Free Radio Magazine hun verhaal noteerde. Van 1977 t/m 1985 was ik aan het blad verbonden en doorkruiste toen de noordelijke provincies op jacht naar nieuws en verhalen die door de piraten als honing werden gedronken. Bijzonder was de ontmoeting met een verslaggever van de KRO die speciaal naar Stadskanaal kwam, logeerde in hotel Dopper en ’s nachts met me optrok voor een nachtelijke uitzending voor een radioreportage. Maar dat is een ander verhaal, die ik misschien later nog eens voor u zal optekenen.

    Stadskanaal, december 2005

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.