REGIO – De discussie over de opslag van kernafval in Nederland is weer opgelaaid, met zorgen over mogelijke locaties en de gevolgen voor verschillende dorpen. Maar wat is er precies aan de hand? RTV1 zet de zes belangrijkste vragen en antwoorden op een rij.
Waarom is de besluitvorming over kernafvalopslag versneld?
Eerdere regeringen schoven de besluitvorming over kernafvalopslag steeds door. In het Nationaal Programma Radioactief Afval (NPRA) uit 2016 stond dat kernafval minstens 100 jaar bovengronds zou worden opgeslagen, met een ondergrondse berging rond 2130 en besluitvorming daarover rond 2100.
Het huidige kabinet heeft de planning veranderd. ‘Met de ambitie van dit kabinet op kernenergie is het toekomstig te verwachten volume radioactief afval dermate veel groter, dat uitstel tot 2100 als niet langer wenselijk werd gezien,’ meldt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W). Daarom is besloten om het proces te versnellen naar 2050.
Zijn Onstwedde, Bourtange of Pieterburen in beeld als opslaglocatie?
Ja en nee. Op dit moment is geen sprake van een concrete locatiekeuze, stelt het Ministerie van I&W. ‘Essentieel is dat er juist niet al vooraf overheidsstandpunten zijn bepaald.’ De overheid voert momenteel algemeen geologisch onderzoek uit naar de geschiktheid van verschillende aardlagen, zoals de zoutkoepels bij Onstwedde, Bourtange en Pieterburen, maar dit betekent niet dat er al specifieke locaties zijn aangewezen. Na 2027 wordt het participatieproces gestart waarin inwoners worden betrokken bij het besluit over een definitieve locatie.
Moeten er 2,5 vierkante kilometer rond een zoutkoepel worden ontruimd voor de opslag van kernafval?
In het document Routekaart Eindberging Radioactief Afval, stelt het ministerie dat ‘een eerste schatting aangeeft dat het zal gaan om een terrein van ongeveer 2.5 vierkante kilometer. Uiteraard hangt dit ook af van het ontwerp van de eindberging.’
Volgens Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is hier nog geen concreet beleid voor vastgesteld. SodM geeft aan dat er geen concrete plannen zijn voor de ondergrondse opslag van kernafval.
Hoe is de inspraakprocedure rondom de opslag van kernafval aangekondigd?
Het ministerie van I&W stelt dat er op meerdere manieren publiciteit is gegeven aan de mogelijkheid om inspraak te leveren: Advertenties in landelijke en regionale kranten, zoals de Volkskrant, AD en Dagblad van het Noorden. Ook zijn er online banners op websites zoals Nu.nl, Dumpert en Libelle, een officiële publicatie in de Staatscourant, berichten op sociale media en via Platform Participatie geplaatst en e-mails verstuurd naar betrokken organisaties en eerdere insprekers.
Zelfstandig kernenergie-onderzoeker en publicist Herman Damveld stelde dat hij op de startdag via een e-mail werd geïnformeerd en dat hij zelf werd gevraagd om de procedure verder te verspreiden. Het ministerie erkent dat dit is gebeurd en dat het gebruikelijk beleid is. I&W: ‘Eerder informeren van de participanten is niet wenselijk omdat de documenten pas vanaf 11 februari ter inzage lagen. Het zienswijzenformulier stond ook pas 11 februari live op onze website. Mensen kunnen ook dan pas een zienswijze indienen.’
Hoe reageren inwoners op de mogelijke opslag van kernafval?
Vrijdagavond kwamen ruim 230 inwoners uit Onstwedde en omliggende dorpen samen om hun zorgen te uiten. Veel aanwezigen zijn fel tegen de mogelijke opslag. ‘Waarom moet het in Onstwedde? Laat ze het lekker op de Maasvlakte doen, maar niet hier. Groningen is altijd het bokje’, zei een bezorgde inwoner.
In Onstwedde, Bourtange en Pieterburen is inmiddels een actiegroep opgericht. ‘Als onze zoutkoepel wordt gebruikt, betekent dat het einde van de vesting,’ zegt Alies Heida van de Bourtanger actiegroep. Zij roept alle Groningers op om een zienswijze in te dienen.
Volgens politica Machteld Luijken (SP) uit Stadskanaal realiseren veel inwoners zich nu pas dat de plannen al in gang zijn. ‘Je denkt dat als de gemeenteraad zich uitspreekt tegen kernafval, het daarmee klaar is. Maar nu begint het gewoon weer opnieuw.’
Op het provinciehuis is er begrip voor de zorgen die leven onder de bewoners, maar volgens gedeputeerde Susan Top hoeven ze zich geen zorgen te maken. ‘Ik begrijp dat mensen achterdochtig zijn’, aldus Top. ‘Iedereen is dan natuurlijk benauwd dat er naar Groningen gekeken wordt.’ Want naast de zoutkoepels zijn er ook zorgen over het opslaan van kernafval in gasvelden die niet meer worden gebruikt. ‘Ik begrijp dat mensen daar alert op zijn. Maar nogmaals: Op dit moment, en dan spreken we over de komende decennia, zijn er geen concrete voorstellen. Er is geen sprake van en als het zo is dan is het ook maar zeer de vraag of het hier komt.’
Wat gebeurt er nu?
De komende jaren wordt gewerkt aan een stapsgewijs proces om een definitieve locatie en opslagmethode te bepalen. Dit proces moet transparant en participatief zijn, waarbij inwoners van mogelijke opslaglocaties inspraak krijgen. Tot 24 maart kunnen inwoners hun mening geven over het ontwerp-NPRA 2025. ‘Het streven is alle voorbereidingen te treffen zodat rond 2050 een definitief besluit kan worden genomen’, aldus het ministerie. ‘Dit is geen harde deadline. Eind 2027 brengen we een stappenplan uit voor de participatieve, stapsgewijze aanpak die zal moeten leiden tot een besluit over onder andere de locatie en bergingsmethode van de eindberging. In dit participatieve proces zal inspraak een centrale plaats hebben.’
Luister online
