STADSKANAAL/OEKRAÏNE – Waar Ard Pieter van Zuijlekom aan het begin van de oorlog met de auto tussen Stadskanaal en Oekraïne reed om hulp te bieden, heeft hij zich nu permanent in het land gevestigd. Met zijn eigen hulporganisatie Stella Pax trekt hij met buitenlandse collega’s op om Oekraïners, die al vier jaar in oorlog zijn met Rusland, te blijven ondersteunen.
‘Het gaat op zich goed, al is de winter hier niet per se geweldig’, vertelt Van Zuijlekom vanuit zijn woning in het westen van Oekraïne. ‘Het was hier koud en donker. Ik heb temperaturen van -33 gemeten. Dat hebben ze hier in de laatste twintig jaar niet meegemaakt. Maar verder heb ik niet te klagen.’
Drones met explosieven
Van Zuijlekom is dan ook wel wat gewend. Hij reed regelmatig met auto’s vol hulpgoederen naar het oorlogsgebied in de Donbas, groef loopgraven en hielp bij evacuaties. Intensief en ook gevaarlijk werk. ‘We hebben drones gehad die ons op een haar na misten. Ik heb het dan over tien kilo explosief dat vlak naast ons in de berm insloeg.’
Hij herkent dan ook de verhalen van andere hulpverleners die benadrukken dat het verschil tussen militair en civiel in de oorlog vervaagt. ‘Dat was overigens een paar jaar geleden ook al zo. Destijds reden we tijdens evacuaties in auto’s met grote rode kruizen. De Russische drones hebben camera’s, dus ze zien in full HD wat ze aanvallen.’ Van Zuijlekom benadrukt dat de Russische drones tegenwoordig wel verder achter de linies kunnen komen. ‘Dus de risico’s worden wel groter.’
‘Kan dit werk niet vanuit Nederland doen’
Zijn werk is nu iets anders. Hij coördineert meer en werkt samen met hulporganisaties uit andere landen. Dit doet hij echter niet vanuit Nederland. Van Zuijlekom kocht voor 7000 euro een vervallen huis op drie uur rijden van de Poolse grens. ‘Ik kan dit werk niet vanuit Nederland doen’, legt hij uit. ‘Niet omdat ik niet nuttig kan zijn, maar vanuit Nederland is het voor mij lastig om de motivatie vast te houden. Er is een deel van het werk dat ik frustrerend vind, namelijk: papierwerk en bellen. Dat zou vanuit Nederland het enige werk zijn dat overblijft. Vanuit hier kan ik mensen de hand schudden en persoonlijk contact leggen met de hulpverleners.’
Eerder woonde de Knoalster in Kramatorsk, in het oosten van Oekraïne. Hij verhuisde naar het westen, mede om aan de ‘luidruchtigheid’ in het oostelijke deel te ontsnappen. ‘Ik mis Kramatorsk wel, maar qua comfort is het beter om daar op missie heen te gaan, in plaats van er te wonen.’
Ook woont hij nu meer op de route van de andere hulpverleners die via Polen het land binnenkomen. ‘Hier kan ik hulpverleners die over de grens komen ontvangen. Ze kunnen hier dan parkeren en slapen. Al kan dat nu nog niet. Er moet nog een hoop gebeuren hier in huis.’
‘Er is geen deal te maken’
De komende tijd zal het leven van de Knoalster zich dus blijven afspelen in Oekraïne, waar ze naast een warme zomer vooral smachten naar vrede. ‘Er is een beetje hoop omdat er verhalen blijven over vredesonderhandelingen. Maar veel mensen weten dat er niet veel van komt en dat Oekraïne geen keuze heeft. Er wordt geschetst dat Oekraïne de mogelijkheid heeft om de oorlog af te ronden, maar dat is niet zo. Er is geen deal te maken, Rusland wil geen vrede.’
Even naar Stadskanaal
Er blijft dus werk aan de winkel voor Van Zuijlekom en zijn collega’s. Maar hij is wel van plan ergens dit jaar nog even terug te keren naar Stadskanaal om familie te bezoeken. ‘Afgelopen winter wilde ik dat ook al heel graag. Maar het was zo koud, dan zou hier in huis alles kapot vriezen.’
Luister online
