STADSKANAAL – Van de 100 stemmingen zijn er 94 unaniem in de gemeenteraad van Stadskanaal, dat blijkt uit onderzoek van KRO-NCRV’s Pointer en Bureau Spotlight. Dat maakt de politici op ’t Knoal de meest gelijkgezinde van heel Nederland. Klinkt positief, maar is dat wel zo?
Wanneer een raad zo gelijkgestemd is, bestaat het gevaar dat een college niet voldoende gecontroleerd wordt door een gemeenteraad, waarschuwen onderzoekers. Tegengeluid is namelijk essentieel in een goed lopende (lokale) democratie. ‘Een combinatie van een hoge unanimiteit en lage scores kan wijzen op beperkte zichtbare tegenmacht in de raad’, zegt Thijs Vos, promovendus politicologie aan de Universiteit Leiden, in het artikel van Pointer. ‘Een score van bijna nul laat bij mij alarmbellen rinkelen.’
Voor hun onderzoek verzamelden Pointer en Bureau Spotlight 474 stemuitslagen van de gemeenteraad van Stadskanaal. Daaruit bleek dat 94% unaniem door de raad kwamen. Dat is het hoogste percentage van Nederland, vlak boven de gemeenten als Laarbeek (92%) en Nunspeet (91%). In Veendam stemt de gemeenteraad in 84% van de gevallen unaniem. In Borger-Odoorn zijn geen cijfers bekend.
Raadscommissies en een minderheidscoalitie
Toch ligt dit in de praktijk wat genuanceerder. Zo vinden veel discussies al plaats in raadscommissies, dat zijn vergaderingen waar bepaalde onderwerpen inhoudelijk worden voorbereid en besproken. Hier kunnen partijen al aanmerkingen plaatsen of om wijzigingen vragen. Daarbij heeft Stadskanaal sinds twee jaar een minderheidscollege, waardoor zij de steun van de oppositie nodig hebben om meerderheden te vinden. ‘Ze moeten dus veel luisteren’, aldus Harma Zwiers, fractievoorzitter van de grootste oppositiepartij Lokaal Betrokken. ‘Daarbij waren er de afgelopen jaren ook weinig grote besluitstukken. Er waren vooral veel onderzoeken.’
Geen debat?
Daarbij zijn er in de huidige raad weinig partijen op de politieke flanken. Dat zorgt er ook voor dat je sneller eensgezindheid krijgt, bepleit Arjen Tamsma, fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij ChristenUnie. ‘Veel partijen zijn in de basis heel sociaal bewogen. Zelfs een VVD, die dat landelijk toch een stuk minder is. Dus op dat vlak kun je elkaar snel vinden. Dan maakt zelfs een meer- of minderheidscollege niet zoveel uit.’
Het is volgens betrokken raadsleden overigens niet zo dat er ook geen debat plaatsvindt in de Stadskanaalster raad. ‘Neem nou de quickscan rond Theater Geert Teis of de hele kwestie van de nieuwe basisschool voor Maarsveld‘, vervolgt Harma Zwiers. ‘Daarover kreeg het college behoorlijk wat tegengas van de gemeenteraad.’
Macht en tegenmacht
Toch blijft er de waarschuwing van experts over een verlies van macht en tegenmacht. ‘Ik denk zelfs dat er meer tegenmacht is dan vroeger’, reageert Tamsma. ‘Eerder had je grote machtsblokken, zoals een PvdA met wel tien zetels. Dat is bijna de helft van de raad. In die tijd had je wel eens het idee dat tegenmacht ontbrak, of in ieder geval haperde.’
Mede-raadslid Harma Zwiers vindt dat de raad zich toch wat bewuster mag zijn van de macht-en-tegenmachtverhoudingen. ‘En dan tegenmacht over de inhoud, niet over de poppetjes zoals ik vaak in Den Haag zie’, benadrukt ze. Toen haar partij deze periode plaatsnam in het college, wilde ze als coalitiepartij niet per se hoeven ’tekenen bij het kruisje’. Toch merkte ze dat dit in de praktijk lastig bleek, zo lastig dat Lokaal Betrokken in 2024 opstapte. ‘Je moet die monsterverbonden van vroeger niet meer hebben. De kracht ligt namelijk in het debat, dat moeten we ook meenemen naar de volgende periode.’
Luister online
