BORGER-ODOORN – De gemeente Borger-Odoorn heeft twee bijeenkomsten georganiseerd om met de inwoners in gesprek te gaan over het erfgoedbeleid. Het doel was om erachter te komen hoe de inwoners denken dat de gemeente het erfgoed kan behouden en dit mee te nemen in hun plannen. De eerste bijeenkomst was in het Hunebedcentrum in Borger en de tweede in de Olde Kerke in 2e Exloërmond.
In een volle Olde Kerke gaf Petra Hurkmans een presentatie over erfgoed. Ze is adviseur rondom groen, landschap en erfgoed bij de gemeente. De eerste vraag was: wat is erfgoed precies? Het is een breed begrip voor alles wat we van het verleden hebben geërfd en wat we waardevol vinden om door te geven aan toekomstige generaties.
Van hunebedden tot het paasvuur
Een bekend voorbeeld van erfgoed in Borger-Odoorn, zijn natuurlijk de Hunebedden, maar Hurkmans heeft nog meer voorbeelden. ‘Archeologie is ook erfgoed. Het zit in de grond, dus het niet zichtbaar, maar het is weldegelijk van vroeger en het is ook bepalend voor hoe een dorp tot stand is gekomen. Daarnaast kunnen bomen ook erfgoed zijn.’
Er stonden grote borden in de zaal. Op ieder bord stond een vorm van erfgoed centraal en de bezoekers kregen de kans om een briefje te schrijven met daarop hun wensen. Op het bord van immaterieel erfgoed had Luchien Polling een belangrijke wens. ‘Het paasvuur is een voorbeeld van immaterieel erfgoed en ik vind het belangrijk dat dit soort tradities in stand worden gehouden’, vertelt Polling. ‘Het zorgt voor verbinding in het dorp. Het zou zonde zijn als deze tradities verdwijnen door allerlei regels. Die regels mogen wat mij betreft worden versoepeld.’
Wonen in een rijksmonument
Polling woont op een boerderij in Exloo en dit is een rijksmonument. Zo heeft hij persoonlijk ook met het erfgoedbeleid te maken. ‘De boerderij is gebouwd in 1860. Sinds de jaren 50 is het pand in onze familie. Ik woon er nu zelf in sinds 1994, maar ik kwam er al mijn hele leven. Dat is wel bijzonder.’
De boerderij is dus familiair erfgoed, maar het brengt ook veel regels met zich mee. ‘Een voorbeeld is het glaswerk. We hebben enkel glaswerk, maar je mag dit niet zomaar vervangen naar dubbelglas.’ Ook in het aanzicht mag er niet veel veranderd worden volgens Polling. ‘Voordat wij de boerderij kochten, is er een nieuw dak op gekomen. Toen zijn er speciale pannen opgelegd. Als wij nu de pannen willen vervangen, moeten het die pannen zijn, maar het zijn wel de duurste pannen die je kunt vinden.’
Terugkeer van kanalen
Nog een grote wens vanuit de inwoners is het terugbrengen van de kanalen in Tweede Exloërmond. Anita van der Struik komt uit Tweede Exloërmond en zij maakt zich samen met de ‘Kanaalgravers’ hard voor de terugkeer van sommige kanalen. ‘Wij snappen dat je dat niet zomaar op iedere plek kunt doen. Op de plekken van de kanalen liggen nu fietspaden en zijn de wegen breder geworden. Daarom zijn we nu op zoek naar de plekken waar het wel kan.’
De motivatie voor de Kanaalgravers is duidelijk. ‘We willen het oude dorpsbeeld terugkrijgen’, zegt Van der Struik. Het dorp is vanuit de kanalen ontstaan. We hopen dit daarom op kleine plekken terug te krijgen en de kanalen weer op te graven.’
Effectief beleid
Aan ideeën vanuit de inwoners geen gebrek. Wethouders Henk Zwiep en Ankie van Tongeren waren zowel in Borger, als in Tweede Exloërmond ook aanwezig en Van Tongeren prijst de fanatieke instelling. ‘Het is mooi om te zien dat iedereen zo meedenkt. Dat laat zien dat het leeft onder de inwoners. Ik merk zelf in de gesprekken met de inwoners dat ze het behoud van de esbosjes heel belangrijk vinden ‘, zegt Van Tongeren. ‘Veel beheer van erfgoed wordt ook gedaan door de inwoners en daarom hebben we ook de tijd nodig om in kaart te brengen wat voor erfgoed we allemaal hebben in de gemeente.’
Jan Geerts is ook een van de bezoekers. Hij is lid van de de Historische Vereniging Carspel Oderen. Affiniteit met erfgoed heeft hij dus wel, maar Geerts blijft realistisch. ‘Erfgoed is de identiteit van je gemeente. Daarom vind ik het ook belangrijk dat je je erfgoed behoud, maar het moet niet ten koste van alles. Het kost ook veel geld om je erfgoed te behouden. Bijvoorbeeld leegstaande gebouwen. Daarom moeten we wel effectief omgaan met ons erfgoed en niet alles ten koste van alles behouden.’
Het is een terecht punt volgens Hurkmans. ‘De Olde Kerke een mooi voorbeeld. De kerk stond leeg en nu wordt de zaal voor dit soort presentaties gebruikt. Daarom moeten we op meer plekken in Borger-Odoorn gaan kijken hoe we het behoud van erfgoed zo effectief mogelijk kunnen maken.’
Zowel de startnotitie als het vaststellen van het omgevingsprogramma erfgoed zal pas in de nieuwe raad gebeuren.
Luister online
