VEENDAM/DEN HAAG – Bij de Raad van State is donderdag uitgebreid gesproken over de omstreden zoutwinning van Nedmag bij Borgercompagnie en Tripscompagnie. Omwonenden, overheden en het bedrijf stonden tegenover elkaar in een zaak die al jaren speelt. De uitspraak die volgt, is definitief.
Tijdens de zitting werd urenlang (7 uur in totaal) gediscussieerd over de veiligheid van de zoutwinning en de gevolgen voor de omgeving. Daarbij draaide het vooral om één vraag: is de winning nog verantwoord?
Volgens tegenstanders is dat allerminst zeker. Advocaat Jewan de Goede, namens Stichting Stop Zoutwinning en omwonenden, zette direct de toon. ‘Kennis van de ondergrond is verre van volledig.’ Volgens hem is er onvoldoende informatie om zulke ingrijpende besluiten te nemen.
Aan de andere kant stellen Nedmag en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat de risico’s juist goed in beeld zijn. Zij wijzen op onderzoeken van het bedrijf zelf en toezichthouder SodM (Staatstoezicht op de Mijnen). Volgens hen is er voldoende kennis opgebouwd en voldoet de manier van meten.
Diesellek
Een van de discussiepunten was het diesellek uit 2018. Daarbij kwamen grote hoeveelheden pekelwater en mogelijk diesel in de bodem terecht. Tegenstanders vrezen dat die vervuiling nog steeds gevolgen kan hebben voor het grondwater. ‘Het kan in de toekomst nog steeds omhoog komen’, werd in de zaal betoogd.
Nedmag en betrokken deskundigen spreken dat tegen. ‘Er is nog nooit een spoortje van diesel aangetroffen’, klonk het. Volgens hen is de kans klein dat stoffen vanuit grote diepte naar boven komen, mede door de aanwezigheid van dichte kleilagen.
(Tekst gaat verder onder video)
Ondergrond
Naast vervuiling ging het ook uitgebreid over de structuur van de ondergrond. Deskundigen wezen erop dat breuken in de bodem ervoor kunnen zorgen dat stoffen sneller omhoog bewegen dan via normale grondlagen. Hoe groot dat risico precies is, blijft lastig vast te stellen. ‘Het is een heel reëel risico en dat moet meegenomen worden’, stelde een deskundige.
Caverne TR-9
Een ander belangrijk punt is caverne TR-9, een ondergrondse ruimte waar zout wordt gewonnen. Voor Nedmag is dit een cruciale bron. ‘Het is voor ons een bron die heel goed zout afgeeft’, zei directeur Bert Jan Bruning. ‘Wij zijn van mening dat dit veilig kan. Een zoutbedrijf zonder zout is lastig.’
Juist over deze caverne maken omwonenden zich zorgen. Zij vrezen dat ondergrondse ruimtes naar elkaar toe kunnen groeien. De overheid erkent dat risico, maar noemt de kans klein. Tegelijkertijd zijn er wel maatregelen bedacht voor het geval het toch gebeurt.
Duur van winning
Ook de duur van de winning leidde tot discussie. Nedmag wil nog 6,5 jaar zout winnen uit TR-9. Daarbij kunnen periodes waarin tijdelijk niet wordt gewonnen buiten beschouwing blijven. Tegenstanders verzetten zich daartegen. ‘Dit is precies waar onze cliënten bang voor zijn’, aldus De Goede. ‘Als je stopt, moet je stoppen.’
Vrees voor gevolgen
Voor bewoners draait het uiteindelijk om veiligheid en leefbaarheid. Jakoba Gräper uit Borgercompagnie, die vlak bij de winning in Borgercompagnie woont, volgde de zitting met gemengde gevoelens. ‘Ik vind dat de staatsraden goede vragen stellen, maar de antwoorden zijn allemaal heel verschillend.’
Zij vreest de gevolgen op de lange termijn. ‘Wij vrezen geen droge voeten te behouden.’ Volgens haar kan bodemdaling nog generaties lang effect hebben.
Die zorg werd in de zitting concreet gemaakt. Er werd gesproken over mogelijke bodemdaling van meer dan een meter in de komende decennia. Deskundigen trokken daarbij parallellen met de gaswinning in Groningen, waar huizen scheef kunnen zakken en schade ontstaat.
Ook Stichting Stop Zoutwinning blijft zich verzetten tegen verdere winning. Voorman Jean Pierre Dessart noemt het tijd om te stoppen. ‘We moeten voor mens en milieu stoppen met de zoutwinning.’
Uitspraak
De Raad van State doet naar verwachting over zes weken uitspraak, alhoewel de staatsraden betwijfelden of dat wel op tijd ging lukken. Die beslissing is definitief en zal bepalen of mag door mag gaan met zoutwinning in de regio, of dat er een einde komt aan (een deel van) de activiteiten.
Luister online
