Veenkoloniaal Museum haalt bijzondere schilderijen uit de vergetelheid: ‘Dit kan op heel weinig plekken’

VEENDAM – In het Veenkoloniaal Museum hangen twaalf schilderijen die samen Nederland in 1935 presenteren. Ooit bedoeld voor de Wereldtentoonstelling in 1933, maar sinds tachtig jaar niet meer samen te zien geweest. Tot nu: in Veendam besloten ze de gewaagde stap te zetten om de doeken weer bij elkaar te hangen.

‘Het is een beetje als Doornroosje: kunstcollecties die in slaap zijn gesust, maar nu weer tot leven worden gewekt’, zegt Simone Vermaat van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Zij hadden de schilderijen de afgelopen jaren in hun depot staan. ‘Sinds 2009 zijn we bezig een bestemming voor de doeken te vinden. Ook bij ons had het de nodige voeten in de aarde om het ensemble in de belangstelling te zetten.’

Aanschouwd door het koningspaar

Het Veenkoloniaal Museum haalde eerder al één van de twaalf schilderijen binnen. Dit doek, met daarop de Veenkoloniën, werd in het museum gehangen ter ere van het 75-jarig bestaan van het museum en werd zelfs aanschouwd door de koning en koningin. ‘We waren toen al helemaal weg van alle twaalf, die de verschillende regio’s in Nederland laten zien’, vertelt Celine Vister, conservator van het Veenkoloniaal Museum. ‘Toen hadden we als doel om ze allemaal te laten zien, dat is ook het doel van de serie schilderijen. Gelukkig kregen we groen licht van de Rijksdienst en hangen ze hier nu.’

Geromantiseerd beeld

Uniek, vindt ook de Rijksdienst zelf. Want alle twaalf de grote schilderijen exposeren, dat kan volgens Simone Vermaat echt niet overal. ‘We zijn dan ook blij dat het Veenkoloniaal Museum de collectie nu aan de vergetelheid ontrukt.’ De collectie werd ooit gemaakt voor de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1933 en moest een beeld geven van Nederland in 1935. ‘Het is wel een geromantiseerd beeld’, verklapt Vister. ‘In die tijd was de industrialisatie allang op gang gekomen en waren er al tractoren en machines. Maar deze zie je niet op de schilderijen. Het is een romantisch beeld met een paard dat de wagen trekt. Een ideaalbeeld eigenlijk.’

Alle provincies zijn vertegenwoordigd in een doek, plus een extra schilderij. Want in de jaren ’30 had Nederland nog geen twaalf provincies, maar elf. Flevoland bestond nog niet.

Volgende plek?

De komende maanden is de collectie in het Veendammer museum te bewonderen. Daarna hoopt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dat ze een nieuwe bestemming krijgen. ‘In het depot zorgen we goed voor de schilderijen, maar je heractiveert ze pas als je ze tentoon kunt stellen.’

Conservator Celine Vister heeft dan ook een tip voor andere musea in Nederland: ‘Let op en wees geïnspireerd. Het is een stukje nationale trots. En dat is in deze tijd misschien ook wel een hele goede.’