REGIO – De nieuwe Staat van Groningen en Noord-Drenthe is gepresenteerd. Dit rapport verschijnt jaarlijks om bij te houden hoe het gaat met Nij Begun, het programma om schade door gaswinning te herstellen en de regio te versterken. Uit het rapport blijkt dat de eerste stappen zijn gezet, maar dat zichtbare effecten tot nu toe uitblijven.
Het onderzoek, dat vorig jaar voor het eerst werd uitgevoerd, kijkt naar hoe het gaat met schadeherstel, het versterken van huizen, verduurzaming, welzijn, economie en vertrouwen in de overheid. De editie van dit jaar wordt gezien als een zogenaamde ‘nulmeting’, omdat veel plannen pas net in ontwikkeling of uitvoering zijn. Daarom zijn er nog weinig duidelijke resultaten te zien.
In deze nulmeting wordt het beeld bevestigd zoals dat reeds bekend is: met name in Oost-Groningen is het slecht gesteld met bijvoorbeeld welzijn, economische ontwikkeling en het vertrouwen in de overheid. Stadskanaal en Veendam zijn twee gemeenten die tot die groep behoren. Zij behoren in vrijwel alle lijstjes tot de slechts scorende gemeenten van Nederland.
Vooruitgang in schadeherstel
Uit het onderzoek kan geconcludeerd worden dat het schadeherstel vooruitgang boekt, maar dat er nog steeds verschil is in hoe mensen de afhandeling ervaren. Daarnaast blijven nieuwe schades ontstaan doordat er nog steeds aardbevingen zijn. Ondanks dat steeds meer huizen in Groningen veilig zijn, verloopt de versterkingsoperatie voor veel inwoners niet vlot genoeg. Duizenden gebouwen moeten nog worden aangepakt. Daarnaast moeten de meest ingewikkelde versterkingen vaak nog plaatsvinden. Dit zorgt voor onzekerheid en stress.
Brede welvaart laag
De verschillen binnen de regio Groningen en Noord-Drenthe zijn groot. Gemeenten als Tynaarlo, Groningen en Westerkwartier doen het op veel punten beter, terwijl Oost-Groningen, waaronder Veendam en Stadskanaal, juist tot de kwetsbaarste gebieden behoort.
De Oost-Groningse gemeenten lopen op het gebied van brede welvaart ver achter op de rest van Nederland. Vooral in Oost-Groningen hebben inwoners gemiddeld minder vermogen, kleinere buffers en relatief vaker (problematische) schulden dan landelijk. Ook ligt het besteedbaar inkomen hier onder het Nederlandse gemiddelde. Veendam en Stadskanaal behoren zelfs tot de zes gemeenten die het meest achterblijven op dit gebied. Ook is er volgens het onderzoek in de gemeenten Veendam en Stadskanaal weinig tot geen perspectief te vinden waaruit blijkt dat toekomstige generaties meer welvaart zullen ervaren.
Weinig vertrouwen in toekomst
Met het vertrouwen is het in Stadskanaal en Veendam ook bijzonder slecht gesteld. Ondanks dat in de gemeente Stadskanaal relatief weinig bevingsproblematiek speelt. ‘Hier hebben inwoners dan ook weinig vertrouwen in de toekomst. En dit lijkt nog niet beter te worden’, licht projectleider Bas Doets toe. Tussen verschillende groepen in de gemeenten bestaan ook grote verschillen. ‘Zo hebben jongeren vaker mentale problemen en minder vertrouwen in de toekomst’, zegt hij daarover. ‘Ditzelfde geldt voor kwetsbare groepen die afhankelijk zijn van steun van de overheid.’ Volgens hem zal er een lange tijd voorbij moeten gaan voordat het vertrouwen weer enigszins in evenwicht zal zijn.
Veendam negatieve uitschieter
Ook over zaken als onderwijs, inkomen en ondernemerschap is in het rapport informatie te vinden. Opvallend is dat met name in Veendam relatief weinig leerlingen een opleiding op havo- of vwo-niveau volgen. In Veendam nam de achterstand ten opzichte van het regionale en landelijke gemiddelde zelfs verder toe. Ook de arbeidsparticipatie nam de afgelopen jaren af in Veendam, terwijl dit in de meeste gemeenten juist steeg.
In de gemeente Veendam ligt het onbenutte arbeidspotentieel ook duidelijk hoger dan het landelijk gemiddelde. Dat sommige gemeenten een hoger onbenut arbeidspotentieel kennen, heeft oorzaken die ook gelden voor de lagere arbeidsparticipatie. In delen van de regio, zoals Veendam, is de economie historisch afhankelijk geweest van industrie en landbouw. Door krimp of verdwijnen van deze sectoren zijn er minder passende banen beschikbaar.
Het aantal van nieuw gestarte bedrijven is dan weer juist in Stadskanaal erg laag. Terwijl in Veendam het aantal nieuwe bedrijven toenam.
Plannen in werking gezet
In onze regio is dus nog veel werk aan de winkel. Op het gebied van welzijn en sociaal herstel zijn inmiddels de eerste projecten gestart. Zo kwam er al extra steun beschikbaar voor gezinnen die langdurig in armoede leven. Voor sociale projecten is in 2025 en 2026 samen 92,4 miljoen euro beschikbaar. Ook op economisch gebied zijn de eerste investeringen gedaan. Zo ging onder andere 60 miljoen euro naar een nationale AI-fabriek en 60 miljoen euro naar een investeringsfonds voor het midden- en kleinbedrijf. Daarnaast is 32 miljoen euro gereserveerd voor subsidies om regionale bedrijven sterker te maken.
Al met al oordelen de onderzoekers dat er waarschijnlijk pas over enkele jaren meetbare effecten te zien zijn van de maatregelen.
Luister online
