REGIO – Wie nu een elektrische kookplaat of warmtepomp wil, moet maar afwachten wanneer dat kan. Sinds 1 juli geldt een aansluitstop voor het stroomnet. Nieuwe aanvragen belanden op een wachtlijst en aanvragen met maatschappelijke prioriteit krijgen voorrang. ‘Het is niet meer zo dat je even belt en volgende week de monteur langskomt.’
‘Er zijn ontzettend veel aanvragen ingediend’, zegt adviseur energietransitie Roy Postma van Enexis bij RTV Noord. ‘Veel meer dan we hadden verwacht.’
In totaal gaat het om ongeveer 4.100 aanvragen in de afgelopen zes maanden, een stijging van 30 tot 40 procent ten opzichte van vorig jaar.
‘Die tijd is echt voorbij’
Enexis deelt de aanvragen op in twee categorieën: nieuwe aansluitingen en verzwaringsopdrachten. Het grootste deel van de aanvragen kwam binnen in die laatste categorie: zo’n 2.500 aanvragen. Daarbij gaat het om bijvoorbeeld extra capaciteit voor huishoudens die een elektrische kookplaat, warmtepomp of vloerverwarming willen installeren. Daarvoor is over het algemeen meer stroom nodig en dus een grotere aansluiting. Maar dat gaat soms mis, zegt Postma.
‘We krijgen weleens mensen aan de telefoon die een nieuwe keuken hebben uitgezocht, waar bij de installatie van de kookplaat blijkt dat een zwaardere aansluiting nodig is. Maar het is niet meer zo dat je dan even Enexis belt en volgende week de monteur langskomt. Die tijd is echt voorbij.’
Voorrang
Sinds begin dit jaar worden alle aanvragen beoordeeld op basis van een zogeheten ‘maatschappelijk prioriteringskader’. Afhankelijk van het maatschappelijk belang van de aanvraag krijgt die voorrang. Postma: ‘Een aansluiting voor een brandweerkazerne wordt bijvoorbeeld hoger geprioriteerd dan een aanvraag uit het bedrijfsleven.’
Bovenaan de lijst, die is opgesteld door de Autoriteit Consument en Markt, staan congestieverzachters. Dat zijn projecten die ruimte op het elektriciteitsnet maken. Daarna volgen projecten rondom veiligheid, zoals ziekenhuizen, noodhulpdiensten, defensie en politie.
Derde en laatste op de prioriteitenlijst zijn de ‘basisbehoeften’ zoals woningbouw en onderwijs, maar ook openbaar vervoer en gasopslag. Het bedrijfsleven is geen onderdeel van de voorrangslijst en staat dus achteraan de rij.
Maar wat betekent die voorrang nou precies? Postma neemt publieke laadpalen voor elektrische auto’s als voorbeeld. ‘We hebben best veel aanvragen voor laadpalen, maar die worden in het maatschappelijk prioriteringskader heel laag geprioriteerd. Dan moeten we ons echt afvragen: hebben we daar capaciteit voor of niet?’
‘Als we gewoon capaciteit hebben in een bepaald gebied, dan zullen we die laadpaal ook gewoon aansluiten. Alleen in sommige gebieden hebben we simpelweg weinig capaciteit. Dan is de kans dat we een laadpaal kunnen aansluiten op ons netwerk kleiner en komt hij op de wachtlijst.’
Voor projecten die op de wachtlijst belanden rest niets anders dan wachten tot het stroomnet wél plek heeft. ‘Dan is het afhankelijk van wanneer het energienetwerk daar op orde is. Dan moet er een extra station bijkomen, of er moeten extra kabels worden aangelegd.’
Flexibel stroomgebruik
Naast het uitbreiden van het energienet ligt een deel van de oplossing ook in het flexibel gebruik van stroom, zegt Postma. Als voorbeeld noemt hij een bedrijf dat één keer per week een zware machine inzet.
‘Dan heb je dus eigenlijk maar één keer in de week een gigantisch groot stroomverbruik, en de rest van de week niet.’ Afspraken over stroomgebruik op een bepaalde dag kunnen in zulke gevallen een uitkomst bieden. ‘Op andere dagen kan die stroom dan worden gebruikt voor bedrijven die het dan hard nodig hebben.’
Volgens Postma is er nog veel winst te behalen rondom flexibel stroomgebruik. Niet alleen bij bedrijven, maar ook thuis. ‘Zet bijvoorbeeld de wasmachine aan als de zon schijnt. Het is een klein voorbeeld waarvan je als consument misschien denkt: dat is een kleine druppel op een gloeiende plaat, maar dat helpt ons enorm.’
In september meer duidelijk
De eerste aanvragers hebben inmiddels al bericht gehad van Enexis. In september hoopt de netbeheerder zich door de berg aanvragen heen gewerkt te hebben. ‘Dan weten we echt hoe de vlag erbij hangt.’
Hoe dan ook raadt Postma iedereen aan om aanvragen in te blijven sturen. ‘Want dan kunnen we daar zo veel mogelijk rekening mee houden. Dit is namelijk allemaal alleen een probleem op het moment dat er daadwerkelijk sprake is van een capaciteitstekort. Voor sommige gebieden weten we gewoon nog niet hoe dat eruit komt te zien.’
Zorgenkindjes zijn er wel, zoals Winsum-Ranum, waar een verhoogde kans op stroomuitval is. Daar werden begin dit jaar batterijen geplaatst om pieken in het verbruik op te vangen.
Spannender is de situatie Oldambt. Daar hield de gemeenteraad de komst van een verdeelstation bij Oostwold tegen. Postma: ‘Dat station had er vier jaar geleden eigenlijk al moeten staan. Dus dat is echt knellend op dit moment.’ Enexis is er nog wel met de gemeente over in gesprek.
Groningen de eerste
Hoe lang de situatie daar en op andere plekken nog knellend is, durft Postma niet te zeggen. ‘Ik hoop dat we ergens rond 2030, 2035 al een heel eind zijn. Dat we de nijpende situatie die we nu hebben, waarbij we nu nee moeten verkopen, wat meer achter ons kunnen laten. Maar dat zijn natuurlijk allemaal voorspellingen met de kennis van nu. We weten niet hoe de wereld er dan uitziet.’
Toch is hij hoopvol voor onze provincie. ‘Het voordeel van de provincie Groningen is dat die als eerste door de spreekwoordelijke tunnel is gaan rijden, want netcongestie is hier ontstaan. We zijn hier al heel vroeg begonnen met het uitbreiden van het energienet, dus onze verwachting is ook dat we hier ook als eerste klaar zijn.’
Luister online
