BORGER – Na jaren van pogingen die telkens vastliepen, lijkt het er nu echt van te komen: Borger krijgt een standbeeld voor schrijfster en politica Johanna Bergmans-Beins (1879-1948). Stichting Harm Tiesing werkt samen met de lokale afdeling vanVrouwen van Nu en kunstenaar Geert Oldenbeuving en zijn zus Jannet Oldenbeuving aan de realisatie ervan.
‘Ze verdient echt een standbeeld’, zegt bestuurslid André Rosing van de stichting als hij de vraag krijgt waarom dit standbeeld moet komen.
Eerdere pogingen liepen vast
Het is niet de eerste keer dat er geprobeerd wordt een standbeeld voor Bergmans-Beins te realiseren. Geert en Jannet Oldenbeuving namen daar in 2022 al het initiatief toe en maakten een ontwerp, dat destijds goed werd ontvangen in het dorp. Toch bleek er onvoldoende draagvlak om het project verder te brengen. Ook het toenmalige bestuur van Stichting Harm Tiesing, waar Rosing destijds ook al deel van uitmaakte, wilde wel meewerken, maar niet veel. ‘Ik vond het zo jammer dat het initiatief bleef liggen’, zegt Rosing daarover.
Op persoonlijke titel probeerde Rosing de Oldenbeuvings alsnog te helpen, maar liep aan tegen praktische bezwaren. ‘Het is soms lastig om dingen op persoonlijke titel aan te vragen, zoals fondsen en vergunningen.’ Uiteindelijk bracht hij het plan naar het inmiddels vernieuwde bestuur van de stichting, dat er wél oren naar had. Sindsdien werkt de stichting actief aan de realisatie van het standbeeld.
Wie was Johanna Bergmans-Beins?
Johanna Bergmans-Beins werd geboren in Borger als dochter van een molenaar. Ze werd onderwijzeres, maar schreef ook geschiedenis als politica: in 1919 werd ze de eerste vrouw ooit in de Provinciale Staten van Drenthe, namens de Vrijzinnig Democratische Bond. Haar eerste toespraak hield ze niet in het Nederlands, maar in het Drents.
Daarnaast was ze actief als schrijfster. Ze schreef romans, korte verhalen en verzamelde talloze Drentse sagen en legendes, die ze opnieuw optekende en publiceerde. Ze verdiepte zich in de Drentse klederdracht en oude gebruiken, onder meer voor de Drentse Boerenbruiloft, een organisatie waarvoor ze destijds werd gevraagd door de ANWB, die op dat moment 25 jaar bestond. Ook was ze maatschappelijk betrokken bij onder meer het Rijksmuseum voor Drenthe, het huidige Drents Museum.
Toen haar man, eveneens onderwijzer, ziek werd en voortijdig moest stoppen met werken, verhuisde het echtpaar naar een zus van Johanna in Bussum. Daar woonde ze tot haar dood, al bleef ze geregeld terugkomen in Borger. De molen waar ze opgroeide, aan de Molenstraat, bestaat inmiddels niet meer.
(Tekst gaat verder onder afbeelding)
Modern ontwerp, geen klassiek beeld
Het standbeeld wordt geen traditioneel beeld van een persoon, zoals het bestaande beeld van Harm Tiessing in het dorp. In plaats daarvan komt er een moderne uitvoering in cortenstaal (bruin roestend staal) en roestvrij staal: twee platen van 5 millimeter dik, haaks op elkaar geplaatst, met tweemaal dezelfde beeltenis. Het beeld wordt iets groter dan Johanna Bergmans-Beins zelf was, ongeveer 1,75 meter hoog. Ze komt niet op een hoge sokkel te staan, maar op een ronde plaat, waarop haar naam, haar verdiensten en een spreuk worden vermeld.
Wanneer het standbeeld precies onthuld wordt, hangt af van hoe snel de aangevraagde fondsen reageren. De stichting hoopt op 6 april, de geboortedag van Bergmans-Beins. Lukt dat niet, dan is 8 maart, Internationale Vrouwendag, een tweede optie.
(Tekst gaat verder onder afbeelding)
Samenwerking met Vrouwen van Nu
Het initiatief wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met Vrouwen van Nu, die eerder ook al een poging deden een standbeeld te realiseren. Daarnaast werkt een groep (oud-)inwoners van Borger, onder regie van Greet Beerman, aan een toneelstuk gebaseerd op een tekst van Johanna Bergmans-Beins zelf, dat gelijktijdig met de onthulling wordt uitgevoerd.
Financiering: ruim 40 procent binnen
De totale kosten van het project bedragen 18.500 euro. Daarvan heeft de stichting inmiddels zo’n 40 procent binnen. De gemeente heeft al een forse subsidie toegekend, en ook de Stichting Harm Tiessing zelf, Vrouwen van Nu en de plaatselijke ondernemersvereniging dragen bij. Rosing hoopt daarnaast op een bijdrage van de provincie. ‘Eerlijk gezegd ben ik niet zo benauwd dat het niet voor elkaar komt’, zegt hij.
Naast het standbeeld werkt de stichting ook aan een whitepaper voor scholen, zodat ook jongere generaties kennismaken met wie Johanna Bergmans-Beins was en wat ze voor de provincie heeft betekend, niet alleen voor Borger, benadrukt Rosing.
‘Te lang geduurd’
Voor Rosing is het meer dan tijd dat er in Borger een standbeeld komt van een vrouw. ‘Er staan al te weinig vrouwelijke standbeelden in Nederland. Wij vinden dat dit gewoon in Borger hoort. Dat heeft al veel te lang geduurd.’ Bergmans-Beins heeft weliswaar al een straat naar haar vernoemd, de Bergmans-Beinsstraat, maar volgens Rosing verdient ze meer erkenning. ‘Ze heeft wel haar nek uitgestoken in een tijd dat het niet normaal was dat vrouwen dat deden.’
Luister online
