Veenkoloniaal Museum haalt bijzondere schilderijen uit de vergetelheid: ‘Dit kan op heel weinig plekken’

*Veel belangstelling voor de nieuwe collectie in het Veenkoloniaal Museum | © Hielke Bosch/RTV1*

VEENDAM – In het Veenkoloniaal Museum hangen twaalf schilderijen die samen Nederland in 1935 presenteren. Ooit bedoeld voor de Wereldtentoonstelling in 1933, maar sinds tachtig jaar niet meer samen te zien geweest. Tot nu: in Veendam besloten ze de gewaagde stap te zetten om de doeken weer bij elkaar te hangen.

‘Het is een beetje als Doornroosje: kunstcollecties die in slaap zijn gesust, maar nu weer tot leven worden gewekt’, zegt Simone Vermaat van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Zij hadden de schilderijen de afgelopen jaren in hun depot staan. ‘Sinds 2009 zijn we bezig een bestemming voor de doeken te vinden. Ook bij ons had het de nodige voeten in de aarde om het ensemble in de belangstelling te zetten.’

Aanschouwd door het koningspaar

Het Veenkoloniaal Museum haalde eerder al één van de twaalf schilderijen binnen. Dit doek, met daarop de Veenkoloniën, werd in het museum gehangen ter ere van het 75-jarig bestaan van het museum en werd zelfs aanschouwd door de koning en koningin. ‘We waren toen al helemaal weg van alle twaalf, die de verschillende regio’s in Nederland laten zien’, vertelt Celine Vister, conservator van het Veenkoloniaal Museum. ‘Toen hadden we als doel om ze allemaal te laten zien, dat is ook het doel van de serie schilderijen. Gelukkig kregen we groen licht van de Rijksdienst en hangen ze hier nu.’

Geromantiseerd beeld

Uniek, vindt ook de Rijksdienst zelf. Want alle twaalf de grote schilderijen exposeren, dat kan volgens Simone Vermaat echt niet overal. ‘We zijn dan ook blij dat het Veenkoloniaal Museum de collectie nu aan de vergetelheid ontrukt.’ De collectie werd ooit gemaakt voor de Wereldtentoonstelling in Brussel in 1933 en moest een beeld geven van Nederland in 1935. ‘Het is wel een geromantiseerd beeld’, verklapt Vister. ‘In die tijd was de industrialisatie allang op gang gekomen en waren er al tractoren en machines. Maar deze zie je niet op de schilderijen. Het is een romantisch beeld met een paard dat de wagen trekt. Een ideaalbeeld eigenlijk.’

Alle provincies zijn vertegenwoordigd in een doek, plus een extra schilderij. Want in de jaren ’30 had Nederland nog geen twaalf provincies, maar elf. Flevoland bestond nog niet.

Volgende plek?

De komende maanden is de collectie in het Veendammer museum te bewonderen. Daarna hoopt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dat ze een nieuwe bestemming krijgen. ‘In het depot zorgen we goed voor de schilderijen, maar je heractiveert ze pas als je ze tentoon kunt stellen.’

Conservator Celine Vister heeft dan ook een tip voor andere musea in Nederland: ‘Let op en wees geïnspireerd. Het is een stukje nationale trots. En dat is in deze tijd misschien ook wel een hele goede.’

Lezing Wim Dijkman in Veenkoloniaal Museum

Donderdagavond (2 april) kun je naar een lezing over Albert Scholten die Groningen op de kaart heeft gezet met de aardappelzetmeelindustrie. Daarnaast was hij groot-aandeelhouder van de Nederlandsch-Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij (NASM), de latere Holland-Amerika Lijn (HAL).

De lezing begint om 20.00 uur en kost 15.00 euro. Je vind het Veenkoloniaal Museum aan het Museumplein 5 in Veendam.

Voortvarende Vrouwen in Theater vanBeresteyn

Voortvarende Vrouwen – Een muziektheaterreis over moed, liefde en de kracht van het water.

Uitvoeringen op 14, 15 en 16 november 2025 in Theater vanBeresteyn & het Veenkoloniaal Museum, Veendam
Veendam krijgt dit najaar een bijzonder muzikaal eerbetoon aan haar maritieme verleden. Operettevereniging Veendam-Wildervank presenteert de muziektheatervoorstelling Voortvarende Vrouwen: een ode aan de vrouwen die ooit letterlijk én figuurlijk aan het roer stonden. De voorstelling is gebaseerd op het boek “Voortvarende vrouwen” van Hendrik Andries Hachmer, directeur van het Veenkoloniaal Museum Veendam.

Het verhaal voert het publiek mee naar het midden van de negentiende eeuw. We ontmoeten Aleida, een schippersvrouw die niet aan wal bleef wachten, maar samen met haar man Harm het ruime sop koos. In een weefsel van spel, zang en Strauss-melodieën ontvouwt zich hun levensreis – van Veendam tot Venetië, van afscheid tot hereniging.

“Het zijn verhalen van moed, liefde en eigenzinnigheid,” zegt regisseur Miranda Bolhuis. “Aleida en de vrouwen van haar tijd waren geen bijfiguren, maar hoofdpersonen van hun eigen leven. Hun kracht verdient een podium – en muziek geeft die kracht vleugels.”

De voorstelling maakt deel uit van de viering van 200 jaar Strauss en combineert klassieke melodieën met nieuw geschreven teksten over de Veenkoloniale scheepvaart. De première vindt plaats op vrijdag 14 november 2025: een sprankelend en ontroerend geheel vol humor, herkenning en geschiedenis in één adem. De voorstelling vindt deels plaats in de theaterzaal van vanBeresteyn en deels in het Veenkoloniaal Museum, beide onder één dak in Veendam.

Data en locatie
Vrijdag 14, zaterdag 15 en zondag 16 november 2025
Theater vanBeresteyn & Veenkoloniaal Museum, Veendam

Pekela Maritiem

Pekela Maritiem wordt op 13 en 14 september gehouden aan de kade van SIEP&CO tijdens de Open Monumentendagen. Pekela Maritiem is een samenwerking van het Veenkoloniaal Museum Veendam, SIEP&CO in Oude Pekela en de gemeente Pekela. Ga terug in de tijd dat er in Pekela vrachtschepen werden gebouwd. Je bent welkom in de voormalige stroomstrokartonfabriek aan de Hendrik Westerstraat 22 in Pekela.

Het evenement is gratis te bezoeken.

kinderexpositie ‘De betoverende wereld van Bijdehansje’ in Veendam

Op zondag 1 juni opent het Veenkoloniaal Museum in Veendam de sprookjesachtige tentoonstelling ‘De betoverende wereld van Bijdehansje’ in het Veenkoloniaal Museum. Kinderen, ouders, opa’s en oma’s, en begeleiders zijn gratis welkom om samen met kunstenaar Hansje Guurink (Bijdehansje) de magische wereld van haar kunst te ontdekken. Laat je meevoeren langs droomlandschappen, sprookjes en aquarellen vol verhalen – speciaal op ooghoogte voor onze jongste bezoekers.

* Maak van je (klein)kinderen een leuke foto als elfje voor de photowall
* Laat je (klein)kinderen hun eigen sprookje creëren bij de tekentafel
* Neem plaats in de gezellige zitzakken en blader door de sprookjesboeken
* Scan de QR-codes met je telefoon en laat de kids luisteren naar sprookjes
* Natuurlijk is er wat lekkers voor iedereen

De informele opening is DOORLOPEND tussen 15.00 en 17.00 uur. Kom kijken, luisteren, verwonderen en genieten.
Laat weten of je komt via: planning@veenkoloniaalmuseum.nl

Historische boekenmarkt in Veendam

Zondag 3 november is er een historische boekenmarkt in het Veenkoloniaal Museum te Veendam. De boekenmarkt is er tussen 13.00 en 17.00 uur.
Er zullen diverse standhouders aanwezig zijn.

Oktober is de maand van de geschiedenis

REGIO – In oktober is het de Maand van de Geschiedenis. Honderden musea, bibliotheken, boekhandels en culturele instellingen in heel Nederland organiseren activiteiten. Thema dit jaar is Aan het werk.

Ook Groningen doet mee. Zo is er een fietstocht door de veenkoloniën. De route gaat onder meer langs het Veenkoloniaal Museum in Veendam. Er is aandacht voor het werk in de vervening, de landbouw, de scheepvaart en de landbouwindustrie. Ook in onze regio: een virtual reality tour in het klooster van Ter Apel.

Het hele programma vind je hier.

Online lezing over Anthony Winkler Prins in Veendam

VEENDAM – De Bibliotheek Veendam en het Veenkoloniaal Museum organiseren zondag 27 juni een online lezing over het leven en werk van Anthony Winkler Prins. De lezing wordt rechtstreeks uitgezonden op de Facebook-pagina van de bieb en het museum.

Tijdens de lezing gaat directeur Hendrik Hachmer van het Veenkoloniaal Museum in op het leven van Winkler Prins en op zijn betekenis voor de Veenkoloniën.

Meer dan de encyclopedie

Bij de meeste mensen is Anthony Winkler Prins bekend van de naar hem vernoemde encyclopedie, maar in Veendam heeft Winkler Prins veel meer betekend. Hij woonde er een groot deel van zijn leven. Zo was hij een drijvende kracht achter onder meer de realisering van de HBS, de Latijnse school voor meisjes en de kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen.

De lezing op 27 juni begint om 14.30 uur en zal ongeveer een uur duren.

Kunstexpositie ‘Groningen-Riga, de Klassieke verbinding’, te zien in Veendam

VEENDAM – Het Veenkoloniaal Museum in Veendam heeft vanaf 12 juni de expositie Groningen-Riga, de klassieke verbinding’. In samenwerking met AKKA, de alumnivereniging van de Klassieke Academie te Groningen organiseert het Veenkoloniaal Museum te Veendam komende zomer een kunstexpositie die de verbinding zal leggen tussen Groningen en Riga, een verbinding die al sinds de Hanzetijd bestaat. Hout, graan en bouwmaterialen waren belangrijke handelsgoederen.

Bloeiperiode

In de 18de en de 19de eeuw kwam echter de zeevaart in de Groninger Veenkoloniën tot grote bloei en overvleugelde die van de stad Groningen. Meer dan zestig procent van de zeegaande vloot kwam rond 1850 uit plaatsen zoals Veendam-Wildervank, Oude- en Nieuwe Pekela en Hoogezand en Sappemeer. Regelmatig werd koers Oostzee gezet. Aan deze bloeiperiode herinneren in het museum te Veendam nog tientallen documenten, handelscontracten, maar ook meegebrachte souvenirs zoals Oostzeelepels, sieraden, serviesgoed en scheepsportretten. De zeevaart bracht daarnaast ook nieuwe ideeën. Immers wie verre reizen doet heeft veel verhalen. In de permanente expositie is zelfs een Rigazaal aanwezig die herinnert aan de oude handelscontacten en hiermee is het museum in Veendam het enige museum in Nederland met een zaal die aan de stad Riga herinnert.

Samenwerking

Sinds 2006 organiseert het museum in Veendam in samenwerking met het Mencendorfa nams museum te Riga om het jaar kunst- en historische exposities. De zeevaart staat daarbij vaak centraal. Negentien kunstenaars van de alumni vereniging van de Klassieke Academie in Groningen lieten zich inspireren door de verhalen, documenten en objecten die in het museum in Veendam te vinden zijn. Het levert een heerlijke kunstreis op langs doeken, waarop de handel naar de Oostzee, de natuur, de zee, havens, maar ook de mensen langs de zee, contacten en het culturele leven is afgebeeld. De beeldhouwers van AKKA geven met hun 3D-werk een extra dimensie aan de tentoonstelling, die met recht ‘De Klassieke Verbinding’ heet.

De opening werd vanwege de lockdown diverse malen verschoven, maar op 11 juni is het dan zover. De expositie wordt dan officieel geopend door René Paas, de commissaris van de Koning in Groningen en Aiga Liepina, de Letse ambassadeur in Nederland. De tentoonstelling in Veendam is te zien tot en met 5 september. Daarna verhuist een deel van de tentoonstelling naar Riga waar de werken van de leden van de AKKA van 1 oktober tot en met 9 januari 2022 in het Mencendorfa nams museum zijn te zien.

Veenkoloniaal Museum tegen testen voor toegang: ‘Kan niet uit’

VEENDAM – Directeur Hendrik Hachmer van het Veenkoloniaal Museum in Veendam ziet niets in de plannen van het kabinet om museumbezoek mogelijk te maken voor mensen die een negatieve coronatest kunnen overhandigen.

‘Als wij daartoe verplicht worden blijven we dicht, want dan kan het voor ons niet uit.’ Volgens Hachmer zou zijn museum onder meer een systeem moeten aanschaffen dat qr-codes scant. ‘Dat kost geld.’

Overheid werkt aan tijdelijke wet

Vooruitlopend op de ‘Tijdelijke wet testbewijzen covid-19’ die per 1 mei moet ingaan, starten deze week op verschillende plaatsen in het land al proeven. Mensen met een negatieve test kunnen dan bijvoorbeeld een optreden of voorstelling bezoeken.

‘Dat kost miljoenen. En al het geld dat daarmee gemoeid is, komt niet ten goede aan de cultuur’, vindt Hachmer. ‘Dat steekt enorm. Waar zijn we mee bezig? Geef het geld liever aan de musea die het moeilijk hebben.’

Liever weer volgens museumprotocol

Liever ziet Hachmer dat er weer gewerkt gaat worden volgens het museumprotocol dat ook vorig jaar al enige tijd gebruikt werd: vooraf een tijdvak reserveren voor een bezoek. ‘Dat werkte prima bij ons. We hebben daar ook in geïnvesteerd, onder meer door het aanbrengen van stickers. Haal dat dan weer uit de kast.’

bron: RTVNoord

Luister online

Kijk live

Tip de redactie