Struikelstenen in Valthermond voor slagersfamilie Lezer: 'Om nooit te vergeten'

De stolperstein stenen in Valthermond voor de slagersfamilie Lezer. Foto: Jelmer Wijnstra / RTV1

VALTHERMOND – ‘Nooit meer vergeten.’ Het was de zin die woensdagochtend in Valthermond het vaakst werd uitgesproken tijden het leggen van vijf stolpersteiners. De struikelstenen liggen bij de voormalige woning van de Joodse slager Daniel Lezer aan het Zuiderdiep. De stenen zijn gelegd voor Lezer en zijn gezin. Ze kwamen allen om tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Eigenlijk was het de bedoeling dat de stenen er twee jaar geleden al zouden komen. Door corona werd de legging uitgesteld. De stenen werden uitgereikt door de 90-jarige Steven Boels, ooit de buurjongen van de familie. De andere stenen kwamen uit handen van leerlingen van basisscholen De Aanloop en Rehoboth en burgemeester Jan Seton van Borger-Odoorn.

Terugdenken aan moeder

Als laatste legde ook Ria Meyer-Schmaal een steen. Zij is de dochter van het vroegere dienstmeisje van de familie Lezer. Samen met haar zus Alberta woonde ze de plechtigheid bij. ‘Dit alles brengt mij dichter tot mijn moeder,’ vertelt Ria. ‘Het was een plek waar ze het altijd veel over heeft gehad. Vooral over het jongste jongetje raakte ze niet uitgepraat,’ zo vult haar zus Alberta aan.’

Dienstmeisje Ida Grooten met Telsiena en Jozefien Lezer. Foto: Ria Meyer-Schmaal

Humor

Jan Ottens deed lange tijd onderzoek naar de familie Lezer. Van Boels kreeg hij te horen dat Daniel ook wel van een geintje hield. ‘Hij ging naar de jongeren toe bij de sluis en vroeg ze of ze wel over de reling konden lopen. Als het lukte kregen ze een halve stuiver. Al snel hadden ze één been aan de ene kant van de reling en één aan de andere kant. Iets wat voor jongens nogal vervelend was,’ zo vertelde Ottens in de kerk.

Daniël Lezer woonde met zijn vrouw Hendelina Bloemendal en hun drie jonge kinderen aan het Zuiderdiep 506 in Valthermond naast de Nederlands Hervormde Kerk. Daniël (44) werd vermoord op 31 december 1944 in Midden-Europa. Zijn tweede vrouw Hendelina Bloemendal (34) en dochtertjes Jozefiena Elsien (7) en Telsiena Richel (6) en zoontje Jozef (3) op 15 oktober 1942 in Auschwitz.